تعریف سم شناسی
واژه یونانی Toxixov (سم) نخستین بار برای توصیف مایعات سمی که نوک پیکان و سر نیزه را در آن فرو می کردند به کار می رفت. واژه سم شناسی که از واژه سم مشتق شده است، به عنوان علمی در حوزه پزشکی انسانی استفاده می شود که تأثیرات سموم بر انسان را توصیف می کند. این تعریف شامل جذب، دفع و متابولیزم سموم (تحرک سم)، علایم سمیت و نحوه توسعه آنان (پویایی سم) است. می توان گفت که پویایی سم به ما می گوید که سموم چگونه بر موجودات تأثیر می گذارند و تحرک سم در مورد واکنش موجودات به این مواد بحث می کند. سم شناسی شامل قوانین الزامی برای حفاظت محیط، سلامت انسان و انجام ارزیابی های ریسک می باشد. امروزه یک سم شناس تنها با گونه های انسانی یا موجودات الگو نظیر موش صحرایی کار نمی کند بلکه با تمام موجودات سروکار دارد. بوم- سم شناسی به عنوان علم مطالعه نحوه اثر ترکیبات شیمیایی و عوامل فیزیکی بر موجودات، جوامع و گروه های موجود در یک اکوسیستم، تعریف شده است. این حوزه شامل انتقال مواد و میانکنش آنان با محیط است (هادسون و همکاران، 1998). غالباً بوم- سم شناسی به طور مترادف با سم شناسی محیطی استفاده می شود: البته عبارت دوم مشتمل بر ارزیابی تأثیر ترکیبات شیمیایی محیطی و سایر عوامل بر انسان است. از آنجا که فرایندهای فیزیکی و شیمیایی ماورای تعامل بین ترکیبات شیمیایی و زیست ملکول ها مستقل از نوع موجودات است لذا تمایز دقیق بین رشته های مختلف سم شناسی لازم نخواهد بود.
منبع:
Stenersen, j. 2004. mode of action and toxicology. Boca Raton London New York Washington, D.C.
غلامحسین حسن شاهی